Ի՞նչ դեր ունեն Ռուսաստանի բնական պայմաններն ու բնական ռեսուրսները երկրի զարգացման հարցում։
Ռուսաստանի բնական պայմաններն ու ռեսուրսները խիստ ազդում են երկրի բոլոր ոլորտների վրա՝ միաժամանակ ստեղծելով ինչպես մեծ հնարավորություններ, այնպես էլ մարտահրավերներ։
Ուրվագծայի քարտեզի վրա նշել Ռուսաստանի հարևան պետությունները, ափերը ողողող ջրային ավազանները:
Put the verbs into the correct form (present perfect simple).
I (not / work) today.
We (buy) a new lamp.
We (not / plan) our holiday yet.
Where (be / you) ?
He (write) five letters.
She (not / see) him for a long time.
(be / you) at school?
School (not / start) yet.
(speak / he) to his boss?
No, he (have / not) the time yet.
I haven’t worked today. We have bought a new lamp. We haven’t planned our holiday yet. Where have you been? He has written five letters. She hasn’t seen him for a long time. Have you been at school? School hasn’t started yet. Has he spoken to his boss? No, he hasn’t had the time yet.
Put in the correct question tags for each sentence.
1. John smokes a lot, ?
2. My mother has lovely hair, ?
3. You do like this film we’re watching, ?
4. He can’t speak English very well, ?
5. Your brother isn’t married, ?
6. She doesn’t cook very well, ?
7. We can go to the cinema tomorrow if you want, ?
8. They don’t have a very nice house, ?
9. She is the richest woman in the town, ?
10. We should leave before it gets dark, ?
11. You’d like a cup of tea, ?
12. They mustn’t go too near the lake, ?
13. You’ll see John tomorrow, ?
14. We won’t be going to that restaurant again, ?
15. Let’s try and phone her again, ?
16. You’ve seen this film already, ?
17. Your uncle has never been out of the village, ?
18. You’re seeing Amy next week, ?
19. I’m not speaking first at the meeting, ?
20. This was an interesting exercise, ?
John smokes a lot, doesn’t he?
My mother has lovely hair, doesn’t she?
You do like this film we’re watching, don’t you?
He can’t speak English very well, can he?
Your brother isn’t married, is he?
She doesn’t cook very well, does she?
We can go to the cinema tomorrow if you want, can’t we?
They don’t have a very nice house, do they?
She is the richest woman in the town, isn’t she?
We should leave before it gets dark, shouldn’t we?
You’d like a cup of tea, wouldn’t you?
They mustn’t go too near the lake, must they?
You’ll see John tomorrow, won’t you?
We won’t be going to that restaurant again, will we?
Let’s try and phone her again, shall we?
You’ve seen this film already, haven’t you?
Your uncle has never been out of the village, has he?
Մեր շրջակայքի շատ առարկաներ ունեն այնպիսի զուգահեռանիստի տեսք, որի բոլոր նիստերը ուղղանկյուններ են: Այդպիսի առարկաներ են շենքերը, սենյակները, տուփերը, պահարանները:
Զուգահեռանիստը, որի կողմնային կողերն ուղղահայաց են հիմքին կոչվում է ուղիղ զուգահեռանիստ:
Այն ուղիղ զուգահեռանիստը, որի հիմքերն ուղղանկյուններ են կոչվում է ուղղանկյուն զուգահեռանիստ կամ պարզապես՝ ուղղանկյունանիստ:
Քանի որ ցանկացած ուղիղ զուգահեռանիստի կողմնային կողերն ուղղահայաց են հիմքին, ապա ուղղանկյունանիստի կողմնային նիստերն ուղղանկյուններ են:
Ուղղանկյունանիստի բոլոր վեց նիստերը ուղղանկյուններ են:
Ուղղանկյունանիստի ընդհանուր գագաթով երեք կողերի երկարությունները անվանում են ուղղանկյունանիստի չափսեր՝ երկարություն, լայնություն, բարձրություն:
Այն ուղղանկյունանիստը, որի բոլոր կողերը հավասար են, կոչվում է խորանարդ:
Պարզ է, որ խորանարդի բոլոր նիստերը միմյանց հավասար քառակուսիներ են:
Ուղղանկյունանիստի բոլոր չորս անկյունագծերը հավասար են, հատվում են մի կետում և հատման կետում կիսվում են:
Եթե ACC1 ուղղանկյուն եռանկյունից արտահայտենք ուղղանկյունանիստի անկյունագիծը՝ AC12=AC2+CC12,
և ADC ուղղանկյուն եռանկյունից արտահայտենք հիմքի անկյունագիծը՝ AC2=AD2+DC2, ապա ստանում ենք՝ AC12=AD2+DC2+CC12
Ուղղանկյունանիստի անկյունագծի քառակուսին հավասար է նրա երեք չափսերի քառակուսիների գումարին՝ D2=a2+b2+c2
Հարցեր և առաջադրանքներ։
1․ Ո՞ր մարմինն է կոչվում ուղղանկյունանիստ։ GEOGEBRA ծրագրով գծել ուղղանկյունանիստ։
2․ Ի՞նչ երկրաչափական պատկերներից է կազմված ուղղանկյունանիստը։
Ուղղանկյունանիստը կազմված է 4 ուղղանկյունից և 2 քառակուսուց
3․ Ո՞ր մարմինն է կոչվում խորանարդը։ GEOGEBRA ծրագրով գծել խորանարդ։
4․ Քանի՞ նիստ, կող, գագաթ ունեն ուղղանկյունանիստն ու խորանարդը։
Երկուսն ել ունեն Վեց նիստ,տասներկու կող,ութ գագաթ:
5․ Որո՞նք են ուղղանկյունանիստի չափումները։
Ուղղանկյունանիստը ունի երեք չափում՝
Երկարություն
Լայնություն
Բարձրություն
6․ Համեմատել խորանարդը և ուղղանկյունանիստը։
Նմանություններ
Նիստերի, կողերի և գագաթների քանակ: Եվ՛ խորանարդը, և՛ ուղղանկյունանիստը ունեն 6 նիստ, 12 կող և 8 գագաթ։
Ծավալ: Երկու մարմինների ծավալը հաշվարկվում է կողմերի արտադրյալով․
Խորանարդի համար՝ V=a3V = a^3V=a3,
Ուղղանկյունանիստի համար՝ V=a×b×cV = a \times b \times cV=a×b×c։
Մակերես: Երկու մարմինների մակերեսը նույնպես հաշվարկվում է նիստերի մակերեսների գումարով․
Խորանարդի համար՝ S=6a2S = 6a^2S=6a2,
Ուղղանկյունանիստի համար՝ S=2(ab+ac+bc)S = 2(ab + ac + bc)S=2(ab+ac+bc)։
Տարբերություններ
Կողերի չափեր:
Խորանարդ: Խորանարդի բոլոր կողերը հավասար են՝ a=b=ca = b = ca=b=c։
Ուղղանկյունանիստ: Ուղղանկյունանիստում կողերը կարող են տարբեր լինել՝ a≠b≠ca։
Կառուցվածք:
Խորանարդ: Հավասարակողմ մարմին է, որի բոլոր նիստերը քառակուսիներ են։
Ուղղանկյունանիստ: Ունի ուղիղանկյուն նիստեր, բայց կողերը կարող են տարբեր լինել, ուստի նիստերը ուղղանկյուններ են։
Սիմետրիայի աստիճան:
Խորանարդ: Ավելի սիմետրիկ է, քանի որ բոլոր կողմերը և նիստերը հավասար են։
Ուղղանկյունանիստ: Սիմետրիան ավելի քիչ է, քանի որ նիստերը և կողերը կարող են տարբեր լինել։
Օգտագործման տարբերություններ
Խորանարդ: Օգտագործվում է այն դեպքերում, երբ կարևոր է հավասարաչափ կառուցվածքը, օրինակ՝ ձեւավորման և մոդելավորման մեջ։
Ուղղանկյունանիստ: Ավելի տարածված է առօրյայում, օրինակ՝ սենյակների, արկղերի և տարբեր տարանների համար, որտեղ չափերը հաճախ տարբեր են։
7․ Տրված է հետևյալ ուղղանկյունանիստը:
Ո՞րն է ուղղանկյունանիստի անկյունագծի հաշվման բանաձևը: Ընտրել ճիշտ բանաձև(եր)ը:
KM2=KN2+NM2
AM2=AD2+DC2+CM2
BN2=BD2+DN2
8․ Հայտնի են ուղղանկյունանիստի նույն գագաթից ելնող կողերի երկարությունները՝ 10 սմ, 2 սմ և 4 սմ: Գտնել ուղղանկյունանիստի անկյունագծի քառակուսու երկարությունը:
ուղղանկյունանիստի անկյունագծի քառակուսու երկարությունը հավասար է 120 սմ²։
9․ Հայտնի են ուղղանկյունանիստի հիմքի կողերի երկարությունները՝ 16 սմ, 24 սմ և ուղղանկյունանիստի անկյունագծի երկարության քառակուսին՝ 857: Գտնել ուղղանկյունանիստի բարձրությունը:
ուղղանկյունանիստի բարձրությունը հավասար է 5 սմ։
10․ Որոշել խորանարդի d անկյունագիծը, եթե նրա մի նիստի մակերեսը S=49 սմ2է:
խորանարդի անկյունագիծը մոտավորապես հավասար է 12.124 սմ։
1.Պարզի՛ր, թե տրված դերանուններն ի´նչ սկզբունքով են խմբավորվել և յուրաքանչյուր խմբին երեք-չորս դերանուն ավելացրո՛ւ:
Ա. Ես, դու, այս, ինչ, որ, մի: Բ. Ոչինչ, ամեն ոք, որտեղ, մեկմեկու, այստեղ: Գ. Ոչ ոք, ոչ մի, մի քանի, մեկն ու մեկը:
Ա.Ցուցական դերանուններ, Օրինակ նա
Բ.Անձնական դերանուններ Օրինակ այնտեղ
Գ.Փոխադարձ դերանուններ Օրինակ իրարից մեկը
2. Ընդգծված բառերը և բառակապակցությունները փոխարինի՛ր դերանուններով:
Քամիները փչում էին տարբեր ուղղություններով: Քամիներից ամենավատը հյուսիսայինն էր: Հյուսիսային քամին քշում-տանում էր մեծ քանակությամբ հող և, հողը քշելով գետնի վրայով, մեծ ու բարձր թմբեր էր առաջացնում: Արևելքից, արևմուտքից և հարավից փչող քամիները մեծ ու բարձր թմբեր չէին առաջացնում: Արևելքից, արևմուտքից և հարավից փչող քամիները փոշին շատ վեր էին բարձրացնում և փոշին քշում դեպի Ժայռոտ լեռեերը: Երկու տարի հետո հյուսիսային, հարավային, արևելյան և արևմտյան քամիները նշածս վայրը անապատի վերածեցին: Քամիներն առաջին տարում ոչնչացրին երկու միլիոն հեկտար մշակված հողեր` չհաշված այգիները, այգիները ոչնչացան կա՛մ ամբողջովին փոշով ծածկվելու, կա՛մ արմատների մերկանալու հետևանքով:
Քամիները փչում էին տարբեր ուղղություններով: Դրանցից ամենավատը հյուսիսայինն էր: Այն քշում-տանում էր մեծ քանակությամբ հող և, դրանով գետնի վրայով քշելով, մեծ ու բարձր թմբեր էր առաջացնում: Արևելքից, արևմուտքից և հարավից փչող քամիները մեծ ու բարձր թմբեր չէին առաջացնում: Դրանք փոշին շատ վեր էին բարձրացնում և դրան քշում դեպի Ժայռոտ լեռները: Երկու տարի հետո հյուսիսային, հարավային, արևելյան և արևմտյան քամիները նշածս վայրը անապատի վերածեցին: Քամիներն առաջին տարում ոչնչացրին երկու միլիոն հեկտար մշակված հողեր՝ չհաշված այգիները, որոնք ոչնչացան կա՛մ ամբողջովին փոշով ծածկվելու, կա՛մ արմատների մերկանալու հետևանքով:
3.Ընդգծված բառերը և բառակապակցությունները փոխարինի՛ր դերանուններով: Տրված և ստացված տեքստերր համեմատի՛ր:
Անգլիացի (կարևոր չէ, թե ով ) կենդանաբան Միջերկրական ծովի կղզիներում հետաքրքիր հայտնագործություն է արել հնագետների հետ: Անգլիացի կենդանաբանը Միջերկրական ծովի կղզիներում գտել է փղերի մնացուկներ, փղերի լայնությունն ուսահատվածում հասնում է ընդամենը մեկ մետրի: Անգլիացի կենդանաբանի և հնագետների կատարած պեղումների ժամանակ գտնվել են նաև խոզերի մեծության ռնգեղջյուրների և ներկայումս եղածներից կրկնակի խոշոր մկների մնացուկներ: Գիտնականր կարծում է, որ յոթ միլիոն տարի առաջ են փիղ, ռնգեղջյուր, մուկ կենդանիները Աֆրիկայից եկել Մալթա, Կրետե և Կիպրոս կղզիները, յոթ միլիոն տարի առաջ ցամաքած Միջերկրական ծովի հատակով: Հետո Միջերկրական ծովի տարածքը նորից ջրով է լցվել, և կենդանիները, կտրվելով մայրցամաքից, սկսել են զարգանալ ոչ մայրցամաքային կենդանիների կերպ:
Անգլիացի (կարևոր չէ, թե ով) կենդանաբան այնտեղ հետաքրքիր հայտնագործություն է արել հնագետների հետ: Նա այնտեղ գտել է փղերի մնացուկներ, որոնց լայնությունն ուսահատվածում հասնում է ընդամենը մեկ մետրի: Նրանց կատարած պեղումների ժամանակ գտնվել են նաև խոզերի մեծության ռնգեղջյուրների և ներկայումս եղածներից կրկնակի խոշոր մկների մնացուկներ: Նա կարծում է, որ յոթ միլիոն տարի առաջ են փիղ, ռնգեղջյուր, մուկ կենդանիները Աֆրիկայից եկել Մալթա, Կրետե և Կիպրոս կղզիները, յոթ միլիոն տարի առաջ ցամաքած Միջերկրական ծովի հատակով: Հետո Միջերկրական ծովի տարածքը նորից ջրով է լցվել, և կենդանիները, կտրվելով մայրցամաքից, սկսել են զարգանալ ոչ մայրցամաքային կենդանիների կերպ:
4.Կետերի փոխարեն պահանջված ձևով տեղադրի՛ր նա կամ ինքը դերանունները:
Ի՛նչ առյուծ, այդ վախկոտը … ստվերից էլ է վախենում: Այդ վախկոտն ինքն … ստվերից էլ է վախենում: Որսորդն … հրացանն էր թփի տակ թողել: Որսորդը խուսափում էր հարևանին հանդիպելուց, ախր …հրացանն էր թփի տակ թողել: Պապն … երկար կյանքի ընթացքում այդպիսի գեղեցկություն չէր տեսել: Նա հյուրերին ողջունեց … իմացած բոլոր լեզուներով, բայց … կարծես թե նորից չհասկացան: Գնչուն ասում էր, որ … ամբողջ աշխարհում ման է եկել: Հայրը որդու մասին ասում էր, որ … իր տեսած ամենախելացի երիտասարդն է: Որդուն ուղղված նամակում գրում էր, որ … հետաքրքրվողներին թող… ասի, որ…. շուտով գալու է: Երգչի մասին ասում էր, որ … շատ վաղուց է ճանաչում, … իր մանկության ընկերն է եղել: ճանապարհորդի մտքով չէր անցնում, որ … անցնում է Մագելանի անցած ճանապարհով, որ չորսուկես հարյուրամյակ առաջ այստեղով … նավերն են անցել:
Ի՛նչ առյուծ, այդ վախկոտը նա ստվերից էլ է վախենում: Այդ վախկոտն ինքն ինքը ստվերից էլ է վախենում: Որսորդն նա հրացանն էր թփի տակ թողել: Որսորդը խուսափում էր հարևանին հանդիպելուց, ախր նա հրացանն էր թփի տակ թողել: Պապն նա երկար կյանքի ընթացքում այդպիսի գեղեցկություն չէր տեսել: Նա հյուրերին ողջունեց ինքը իմացած բոլոր լեզուներով, բայց նրանք կարծես թե նորից չհասկացան: Գնչուն ասում էր, որ նա ամբողջ աշխարհում ման է եկել: Հայրը որդու մասին ասում էր, որ նա իր տեսած ամենախելացի երիտասարդն է: Որդուն ուղղված նամակում գրում էր, որ նա հետաքրքրվողներին թող նա ասի, որ նա շուտով գալու է: Երգչի մասին ասում էր, որ նա շատ վաղուց է ճանաչում, նա իր մանկության ընկերն է եղել: Ճանապարհորդի մտքով չէր անցնում, որ նա անցնում է Մագելանի անցած ճանապարհով, որ չորսուկես հարյուրամյակ առաջ այստեղով նա նավերն են անցել:
5.Ընդգծված դերանունները փոխարինի՛ր համապատասխան հոդերով (եթե պետք է, կարող ես նախադասությունից բառ հանել):
Քո ընկերը մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով: Իմ որսն իր ոտքով եկավ: Մենք, այսինքն` ծովափի բնակիչները, ծովից ենք հանում մեր սնունդն ու հարստությունը: Դու` մեր ամենաուժեղ մարզիկը, հաղթանակով պիտի գաս: Ես ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել: Դուք` մեր շնորհալի տղաները, ձեր խոսքը դեռ չեք ասել: Քո սիրտը քա՛ր է, քար: Ձեր ձեոքն ընկնողին պրծում չկա:
Քո ընկերը մենակ քայլում էր փոշեծածկ ճանապարհով: Իմ որսն իր ոտքով եկավ: Մենք, այսինքն ծովափի **բնակիչները**, ծովից ենք հանում **մեր** սնունդն ու հարստությունը: Դուամենաուժեղ մարզիկը, հաղթանակով պիտի գաս: Ես ծեր որսորդ եմ ու կյանքում շատ բան եմ տեսել: Դուք` շնորհալի տղաները, ձեր խոսքը դեռ չեք ասել: Քո սիրտը քա՛ր է, քար: Ձեր ձեռքն ընկնողին պրծում չկա:
ԵԶՐՈՒՅԹՆԵՐ Վերածնունդ (ֆրանս.՝ Ռենեսանս) — Հասարակական–քաղաքական և մշակութային շարժում. սկսվել է Իտալիայում XIV դարում: Բարձր Վերածնունդ — Վերածննդի զարգացման բարձրակետը. ընդգրկում է XV դարի վերջից մինչև XVI դարի կեսերն ընկած ժամանակահատվածը: Ուտոպիա — Իդեալական հասարակարգի ստեղծման ուսմունք: Այն սովորաբար անիրատեսական է։
Նոր մշակույթի առաջացման պատմական պայմանները: Վերածննդի մշակույթի առաջացումը կապված էր քաղաքների և ապրանքադրամական հարաբերությունների զարգացման հետ։ Քաղաքների հարուստ առևտրականներն ու արհեստավորները իրենց հարստության մի մասը ծախսում էին շքեղ պալատներ, շենքեր կառուցելու, երեխաներին կրթության տալու համար։ Աճեց մի շարք մասնագետների՝ ճարտարապետ, ճարտարագետ, նկարիչ, ուսուցիչ, պահանջարկը։ Մինչև նոր մշակույթի երևան գալը միջնադարի մտածողները առավելապես գրում էին Աստծո մասին, իրենց խնդիրն էին համարում դավանաբանական հարցերի պարզաբանումը։ Իտալիայի քաղաքների տնտեսական և մշակութային բուռն զարգացումը փոխեց վերաբերմունքը հոգևոր և աշխարհիկ կյանքի հանդեպ: XIV դարից սկսած՝ փորձեր էին արվում վերականգնելու մոռացության մատնված անտիկ մշակույթը և օգտագործելու դրա կարևոր նվաճումները։
Վերածննդի բովանդակությունը Սկիզբ առնող նոր մշակույթի ներկայացուցիչները խոնարհվում էին հունահռոմեական արվեստի և գիտության առջև, այն համարում էին մշակույթի «ոսկեդար»։ Վերածննդի գործիչներն ուսումնասիրում էին ոչ միայն Սուրբ Գիրքը, այլև անտիկ հեղինակներին, որոնց ուշադրության կենտրոնում հիմնականում մարդն էր։ Դասական լատիներենը դարձավ պաշտոնական հաղորդակցության ու գիտության լեզու:Վերածննդի ներկայացուցիչները սկսեցին հետաքրքրություն դրսևորել մարդու և նրա երկրային կյանքի նկատմամբ։ Մարդը դարձավ նոր մշակույթի ուսումնասիրման և ճանաչողության առանցքը։ Այդ պատճառով Վերածննդի գործիչներին սկսեցին անվանել հումանիստներ: Հումանիստներն իրենց հիմնական նպատակը համարում էին մարդուն ճանաչելը։ Նրանց կարծիքով մարդն ունի արժանապատվություն, անհատական արժեք և ամեն ինչի հասնելու ունակություն: XV դ. հումանիզմը վերածվեց մշակութային շարժման, քանի որ հումանիստներն իրենց գաղափարները տարածում էին հասարակության տարբեր խավերում։ Այսպես սկսեցին վերածնվել անտիկ հասարակության բազմաթիվ արժեքներ։ Ահա թե ինչու XIV–XVII դդ. առաջին կեսն ընկած ժամանակաշրջանը ստացավ Վերածնունդ (Ռենեսանս) անվանումը:
Ի՞նչ է նշանակում Վերածնունդ:
Վերածնունդ Հասարակական–քաղաքական և մշակութային շարժում. սկսվել է Իտալիայում XIV դարում:
Ովքե՞ր էին հումանիստները:
Հումանիստները մտավորականներ էին Վերածննդի դարաշրջանում (14-17-րդ դարեր), որոնք կարեւորում էին մարդու և նրա կարողությունների զարգացումը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով կրթությանը, արվեստին, գիտություններին, և փիլիսոփայությանը: Նրանք հավատում էին, որ մարդիկ կարող են բարելավվել և զարգանալ՝ ստանալով գիտելիքներ և զարգացնելով իրենց ներուժը:
Հումանիստների կենտրոնական գաղափարներից էր, որ կրթությունը պետք է ներառի ոչ միայն կրոնական, այլեւ աշխարհիկ թեմաներ, ինչպիսիք են գրականությունը, պատմությունը, արվեստը և հռետորությունը: Նրանք ուսումնասիրում էին նաև անտիկ հունական և հռոմեական գրականությունը և փորձ էին անում վերականգնել և ուսումնասիրել այդ ժամանակաշրջանի մշակութային արժեքները:
Հայտնի հումանիստներից են իտալացի գրողներ և մտածողներ Պետրարկան ու Բոկաչչոն, հոլանդացի Էրազմ Ռոտերդամցին, անգլիացի Թոմաս Մորը, ինչպես նաև մաթեմատիկոս և աստղագետ Նիկոլայ Կոպեռնիկոսը:
Մեծ կիսագնդեր, միջանկյալ ուղեղ, միջին ուղեղ, կամուրջ,երկարավուն ուղեղ և ուղեղիկ:
Ի՞նչ գիտեք երկարավուն ուղեղի և կամուրջի գործառույթների մասին։
Երկարավուն ուղեղի տարբեր կորիզներն ապահովում են շնչառական, սիրտ-անոթային, մարսողական համակարգերի գործունեությունը, արգելակում և դրդում մեծ կիսագնդերի կեղևի ու ողնուղեղի ֆունկցիաները։
Կամուրջը ներքևից սահմանակից է երկարավուն ուղեղին, իսկ վերևից փոխակերպվում է միջին ուղեղի։ Կամրջում գտնվում են որոշ գանգուղեղային նյարդերի կորիզներ, որոնք նյարդավորում են գլխի առջևի մասը, դեմքի մաշկը, դիմախաղի մկանները, ենթածնոտային, ենթալեզվային թքագեղձերը, արցունքագեղձերը, ականջի, բերանի ու քթի խոռոչի լորձաթաղանթը։ Նրանով են անցնում առջևի և միջին ուղեղը ստորև գտնվող կենտրոններին կապող ուղիները։
Միջին ուղեղի ինչպիսի՞ գործառույթ գիտեք։
Օրինակ` Հաճախական ռեֆլեքսներ – Միջին ուղեղի մի մաս հանդիսացող կապարիկուլար հատվածը մասնակցում է ռեֆլեքսների կառավարմանը, ինչպիսիք են արագ և ակամա պատասխանները արտաքին ազդակներին:
Բացատրել ընտանիքի նշանակությունը հասարակության մեջ:
Ընտանիքը համարվում է հասարակության հիմնական կառույցներից մեկը։ Այն ապահովում է անհատի անձնական աճն ու ձևավորումը, փոխանցում է արժեքներ, սովորություններ և ավանդույթներ, որոնք ձևավորում են ընդհանուր հասարակության հիմնասյունը։ Ընտանիքը աջակցում է անհատներին՝ սոցիալականացման, ինքնաբացահայտման, անվտանգության և սեր-զորացման միջոցով՝ ստեղծելով բարեկեցիկ ու առողջ հասարակություն։
Ի՞նչ է անհրաժեշտ ընտանիքի ամրության ու կայունության համար:
Սեր և փոխադարձ հարգանք – ընտանիքի անդամների միջև վստահությունն ու հարգանքը հիմք են երկարատև ու ամուր հարաբերությունների։
Հաղորդակցություն – բաց ու անկեղծ զրույցները լուծում են բարդ իրավիճակները, օգնում են փոխըմբռնման ու վստահության կայացմանը։
Հասկացողություն և համբերություն – հասկանալու ունակությունը և համբերությունը օգնում են հաղթահարել տարաձայնություններն ու անհամաձայնությունները։
Համատեղ ժամանակ և միջոցառումներ – անցկացրած ժամանակը, թե՛ առօրյայում, թե՛ տոներին, ուժեղացնում է ընտանեկան կապերը։
Պատասխանատվություն – պատասխանատվությունը նպաստում է ընտանիքի կայունությանը՝ դարձնելով հարաբերությունները ավելի առողջ։
ինչն է ընտանիքում միավորում մարդկանց:
Ընտանիքում մարդկանց միավորում են սերը, աջակցությունը, վստահությունը և համատեղ նպատակները։ Այս արժեքներն ու զգացմունքները ամրապնդում են կապը, նպաստում համատեղ ապրելակերպին ու համախմբվածությանը։
Որո՞նք են մեծ և փոքր ընտանիքների առավելություններն ու թերությունները:
Մեծ ընտանիք
Առավելություններ՝ համատեղ աջակցություն և օգնություն, տարբեր սերունդների փորձի և ավանդույթների փոխանցում, ավելի ուժեղ զգացմունքային կապեր։
Թերություններ՝ ռեսուրսների բաժանման դժվարություն, ավելացող կոնֆլիկտներ, ինքնուրույնության սահմանափակում։
Փոքր ընտանիք
Առավելություններ՝ ավելի հեշտ է պլանավորել ու ղեկավարել ընտանիքի առօրյան, ռեսուրսների հեշտ բաժանում, ծնող-երեխա խոր կապ։
Թերություններ՝ փոքր աջակցության շրջանակ, ավանդույթների և արժեքների սակավ փոխանցում։
Ի՞նչն է նյութական արժեք և ինչը՝ հոգևոր:
Նյութական արժեքներ – այն արժեքները, որոնք ենթակա են ֆիզիկական գնահատման՝ ֆինանսական բարեկեցություն, ունեցվածք, ունեցվածքի արժեքներ։
Հոգևոր արժեքներ – ներառում են անհատի հոգևոր կյանքը, ներքին կայունությունը, սերն ու հարգանքը, մարդկային փոխհարաբերությունները և բարոյական սկզբունքները։
Նյութական և հոգևոր արժեքները լրացնում են միմյանց, ստեղծելով ներդաշնակ և հարուստ կյանք։
«Господи, я прошу не о чудесах и не о миражах, а о силе каждого дня. Научи меня искусству маленьких шагов. Сделай меня наблюдательным и находчивым, чтобы в пестроте будней вовремя останавливаться на открытиях и опыте, которые меня взволновали. Научи меня правильно распоряжаться временем моей жизни. Подари мне тонкое чутье, чтобы отличать первостепенное от второстепенного.
Я прошу о силе воздержания и меры, чтобы я по жизни не порхал и не скользил, а разумно планировал течение дня, мог бы видеть вершины и дали, и хоть иногда находил бы время для наслаждения искусством. Помоги мне понять, что мечты не могут быть помощью. Ни мечты о прошлом, ни мечты о будущем. Помоги мне быть здесь и сейчас и воспринять эту минуту как самую важную. Убереги меня от наивной веры, что все в жизни должно быть гладко. Подари мне ясное сознание того, что сложности, поражения, падения и неудачи являются лишь естественной составной частью жизни, благодаря которой мы растем и зреем.
Напоминай мне, что сердце часто спорит с рассудком. Пошли мне в нужный момент кого-то, у кого хватит мужества сказать мне правду, но сказать ее любя! Я знаю, что многие проблемы решаются, если ничего не предпринимать, так научи меня терпению.
Ты знаешь, как сильно мы нуждаемся в дружбе. Дай мне быть достойным этого самого прекрасного и нежного Дара Судьбы. Дай мне богатую фантазию, чтобы в нужный момент, в нужное время, в нужном месте, молча или говоря, подарить кому-то необходимое тепло. Сделай меня человеком, умеющим достучаться до тех, кто совсем «внизу». Убереги меня от страха пропустить что-то в жизни. Дай мне не то, чего я себе желаю, а то, что мне действительно необходимо. Научи меня искусству маленьких шагов».
Антуан де Сент- Экзюпери
1. О чем эта молитва? Человек хочет знать искусству маленьких шагов. 2. Чему учит она? Чтобы не тратить время бессмысленно. 3. Какие эмоции вызвала она? Никакие, потому что я почти нечего не понял.
3.Грамматический материал
Домашнее задание
1. Подчеркните главные члены предложения.
1.Воробей лежал на моей ладони. 2. На пригорке играли лисята. 3. За рекой поднялась большая тёмная туча. 4. Ветер гнул макушки деревьев. 5. На землю упали тяжёлые капли дождя. 6. Вскоре хлынул тёплый летний дождь. 7. Небо прояснилось. 8. Снова вернулось ласковое лето. 9.Мы с нетерпением ждали весны. 10. Листья падают с клёнов.
2. Замените существительные местоимениями. Образец: Бабушка сидела у порога. – Она сидела у порога.
1. Археологи обнаружили под толстым слоем песка развалины древнего города — они обнаружили под толстым слоем песка развалины древнего города.
2. Женщина подошла к памятнику — она подошла к памятнику.
4. В пять лет мальчик уже читал — В пять лет он уже читал.
5. Море ласково плескалось у самых моих ног — Оно ласково плескалось у самых моих ног.
6. Весной скворцы возвращаются к своим покинутым домам. — Весной они возвращаются к своим покинутым домам.
7. Через два дня Светлана уезжала на юг. — через два дня она уезжала на юг.
8. Врач часто посещал больного. — он часто посещал больного.
Урок 2
Упражнение 1. Выберите один из глаголов, данных в скобках, и поставьте его в нужную форму.
1. Они редко (пообедать/обедать) в ресторане. 2. Он каждый день (дарить/подарить) ей цветы. 3. Мы (ремонтировали/отремонтировали) свою машину 2 часа. 4. Я забыл (заплатить/платить) за телефон. 5. На какую ногу вам больно (наступить/наступать)? 6. Не надо (спорить/поспорить). 7. Он разучился (поиграть/играть) в шахматы. 8. Она успела (садиться/сесть) в поезд, который уже отходил. 9. Они (строили/построили) дом 2 года. 10. Я отвыкла (вставать/встать) рано.
Դավիթ Հարությունյան 